DOĞRU YANGIN
SÖNDÜRÜCÜ KULLANIN
Büyük bir depremin ardından,
yangın söndürme ve kurtarma kaynakları tamamen felç olacaktır. Bir
yangının ilk safhalarında doğru yangın söndürücü kullanmak büyük
kayıpları önler. Bu yalnızca deprem için geçerli olmayıp bütün
yangınlar için de geçerlidir.
Aslında bütün yangınlar
başlangıçta küçüktür ve eğer el altında ve kolay ulaşılabilecek
bir yerde doğru yangın söndürücü yoksa ve uygun şekilde
kullanılmazsa kolaylıkla yayılıp büyüyebilir. Yangın söndürücüleri
yangınlara karşı ilk savunma hattımızdır ve bütün evlerde ve
işyerlerinde bulundurulmalıdır. Muhtemel yangın türü için uygun
olmasını sağlamak ve yangın
söndürme işleminde kullanılan kimyasal maddelerin değerli
eşyalarımıza zarar vermesini önlemek için doğru yangın söndürücüyü
seçmek son derece önemlidir. Yanlış türde bir yangın söndürücü
kullanmak ofiste çıkan küçük bir yangını söndürmek için
kullanılacak olan yanlış tipteki bir yangın söndürücü nedeniyle
kullanılmaz hale gelebilir.
YANGIN SÖNDÜRÜCÜ SEÇMEK:
Yangın söndürücüler uygun
oldukları yangın türüne göre sınıflandırılırlar. Dört ana sınıf
A,B,C ve D’dir.
Sınıf A: Tahta, kağıt, kumaş ve
plastiklerin çoğu gibi sıradan yanıcı
maddeler
Sınıf B: Benzin, yağlar, cilalar
ve gresler gibi parlayıcı ve yanıcı
sıvılar
Sınıf C: Yangın söndürme işinde
kullanılan kimyasal maddenin
elektriksel iletkenliğinin
bulunmamasının önemli olduğu
üzerinde enerji bulunan elektrikli cihazlar
Sınıf D: magnezyum veya titanyum
gibi yanabilen metaller (son
derece özeldir ve bu nedenle
burada anlatılmayacaktır)
Yangın söndürücüler aynı zamanda
kullanılacakları yangının büyüklüğü için de bir yol gösterici
fonksiyonunu yerine getiren sayısal bir sınıflandırma değerine de
sahiptir. Hafif yangınlarda kullanılacak A sınıfı bir yangın
söndürücü için minimum sınıflandırma değeri 2A’dır.B
veya C sınıfı yangınlar için en az 10 sınıflandırma değerine sahip
bir yangın söndürücü tavsiye edilir. Çeşitli tiplerdeki yangınlar
için kullanılabilen yangın söndürücüler 2A:10 BC gibi kombine
sınıflandırma değerlerine sahiptir.
YANGIN SÖNDÜRME
İŞLERİNDE VE CİHAZLARINDA KULLANILAN KİMYASAL MADDELER
(YANGIN
KİMYASALLARI)
Genel olarak beş grup yangın
söndürme kimyasalı vardır. Yangını söndürmek için uygun olmasının
yanında aynı zamanda en az zarar verenini seçin.
Kuru Kimyasal, Standart Tip: A ve B
sınıfı yangınlarda kullanılır. Elektrikli cihazlardaki zararı
önledikten sonra derhal silinerek temizlenmesi gereken hafifçe
korozif bir kalıntı bırakır. En çok kullanıldığı alanlar otomotiv,
gres yangınları ve parlayıcı ve yanıcı sıvılardan kaynaklanan
yangınlardır.
Kuru Kimyasal, Çok Amaçlı Tip: A,
B, ve C türündeki yangınlar için kullanışlıdır. En yaygın yangın
türlerinin çoğunda kullanışlı ve etkilidir. Son derece korozitir
ve yapışkan bir kalıntı bırakır. Hassas elektrikli cihazların ve
bilgisayarların civarında kullanılmamalıdır.
Halojenli Kimyasallar: A, B ve C
türündeki yangınlar için kullanışlıdır ( kullanılan kimyasal
maddeye bağlı olarak). Etiketlerini kontrol edin. Pahalıdır fakat
son derece kullanışlı ve temizdir. Herhangi bir kalıntı bırakmaz.
Hafifçe toksittir. Hassas bilgisayar ve cihazlar için mükemmeldir.
Aynı zamanda parlayıcı yanıcı sıvılar ve otomotiv yangınlarında da
rahatlıkla kullanılabilir. Ofisler için olan seçeneklerin
içerisinde en iyilerinden biridir. Bununla birlikte çevreyle
ilgili sınırlamalar ve yasaklar ve artan maliyetler kullanılmasını
ve teminini sınırlamaktadır.
Karbon Dioksit: B ve C sınıfı
yangınlar için kullanışlıdır. Çok temizdir ve herhangi bir kalıntı
bırakmaz. Kısa menzillidir (yangına çok yakından tatbik
edilmelidir).
Su Bazlı Kimyasallar: Sadece A
sınıfı yangınlarda kullanılır. Yeniden doldurulması ve temini
ucuzdur.
Bu saydıklarımız en çok kullanılan
yangın söndürücü tiplerdir. Seçiminizi yaparken kullanılacak yerin
ölçüsü yangının sınıfı ve korumaya çalıştığınız şey ile uyumlu
olup olmadığını göz önüne alın. Yangın söndürücülerinizin
bulundukları yerler, kullanılma şekilleri ve sınırlamaları
hakkında çok iyi derece bilgi sahibi olmanız da son derece
önemlidir. Yangın Kanunu tarafından şart koşulan
yangın söndürücüler her yıl yetkili bir servis tarafından gözden
geçirilmelidir.
Eğer bir yangın söndürücü
kullanılıyorsa yinede itfaiyeyi çağırmanız ve alanı tahliye
etmeniz gerekmektedir. Kendinizi tehlikeli bir duruma düşürmeyin.
Yangını söndürmüş dahi olsanız yinede bizi çağırın biz gelerek
yangını tamamen sönmüş olup olmadığını emin olmak için kontrol
edeceğiz. Görünüşte sönmüş olan küçük bir yangın aslında bir
duvarın içerisinde görünmeden yanmaya devam ediyor olabilir. Bu
yangın tavan arasına
sıçrayabilir ve şaşırtıcı bir hızla alev alev yanan bir cehenneme
dönüşebilir. Eğer bir depremden sonra herhangi bir yangını
söndürmüş iseniz yangının tamamen sönmüş olduğunu kontrol etmek
için itfaiye görevlileri gelene kadar binanın dışında kalın.
YANGIN SÖNDÜRÜCÜYÜ KULLANIRKEN UNUTULMAMASI GEREKENLER:
PİMİ ÇEKİN
YANGININ TABANINA NİŞAN ALIN
SAPI SIKIN
ATEŞİ TARAYIN
DEPREM ACİL DURUM AYDINLATMASI
Bir depremin meydana gelmesinin
ardından en çok karşılaşılan problem el fenerinizi bulmaktır.
Bütün aile fertlerinizin yataklarının başucunda bir el feneri
bulundurduklarından emin olun. Son derece kıymetli bir ışık
kaynağı da elektrikler kesilince otomatik olarak yanan ışıklardır.
Fiyatları 10$ - 20$ civarındadır ve duvardaki prize takılırlar.
Elektrikler kesildiğinde
otomatik olarak yanarlar.
Ailenizin ihtiyaçlarını dikkatli
bir şekilde gözden geçirin ve aydınlatma malzemeleri satan
mağazada cimrilik yapmayın. Acil durum aydınlatması gece yapılan
arama ve kurtarma çalışmalarında son derece önemlidir.
Özellikle depremden sonra herhangi
bir gaz sızıntısı ihtimali varsa kibrit veya mum KULLANMAYIN.
Acil Durumlarda Kullanılacak
Uygun Işık Kaynakları:
Bütün aile fertleri için el fenerleri
Ev için batarya ile çalışan
lambalar
Yedek bataryalar (her altı ayda
bir değiştirmeyi unutmayın)
Elektrik enerjisi kesildiği zaman
otomatik olarak yanmaya başlayan lambalar. Duvarda fişe takılı
olarak bırakılan tipler.
Kimyasal olarak ışık yayan
çubuklar.
Gaz/propan lambaları (artı kibrit,
alev gömleği ve yakıt)
Portatif Elektrik Jeneratörü (artı
yakıt): otomobillerde kullanılan normal benzin ile çalışan tipten
alırsanız, çalıştırmak için aracınızın deposundan çektiğiniz
benzini kullanabilirsiniz. Bir sifon hortumu da Jeneratör ile
birlikte bulundurulmalıdır. İhtiyaçlarınız
için yeterli güce sahip bir jeneratör
satın alın. 200 watlık bir ampul, bir kampı okumaya yetecek kadar
aydınlatabilir. Isınma veya serinleme amacıyla kullanmak çok
elektrik tüketimine sebep olur. Elektrikli cihazlar için yüksek
güçteki bir jeneratöre ihtiyaç
vardır.
ACİL DURUM GIDA
MALZEMELERİ STOĞU VE PİŞİRME
Depremden sonra hayatta kalabilmek
için gıda da su kadar önemlidir. Psikologların belirttiklerine
göre ciddi bir duygusal travma geçiren insanlar yaşamaktan
vazgeçebilir ve hatta bunu takip eden depresyonlardan dolayı
ölebilirler.
Psikolojik olarak normal ve sağlık
bir beslenme felaketin sonucu olarak meydana gelen duygusal
travmayı azaltabilir; bu nedenle insanlara, bir felaket anında
kullanmak üzere stok ettikleri malzemelerinin miktarının, mümkün
olduğunca normal günlük hayatlarında tükettikleri miktarı
karşılamaya yetecek kadar olmasını tavsiye ediyoruz. Stok edilen
gıdalar depolamaya uygun tipte olanlardan seçilmelidir. Gıdaların
en az dayanacakları süre buzdolabı olmadan 6 ay olmalıdır.
Bu yazının sınırlı kapsamı
çerçevesinde bir acil durum gıda depolama programını uygulamak
için gerekli olan bütün gerekli bilgileri verebilmek oldukça
güçtür. Bireylerin ihtiyaçları ve zevkleri son derece değişkendir.
Eğer normal bir insandan çok daha küçük veya
daha cüsseliyseniz, stoklarınızı burada önerilenlerden farklı
olarak ayarlamak isteyebilirsiniz. Buradaki bilgiler acil bir
durum için gıda stoğu yapmak isteyen insanlara bazı fikirler
vermek amacıyla önerilmiştir. ALINMASI GEREKEN ŞEYLER İÇİN BİR
ALIŞVERİŞ LİSTESİ OLUŞTURMA AMACI GÜDÜLMEMİŞTİR. Her kategoride
ihtiyaç duyulacak olandan daha fazla gıda listeye dahil
edilmiştir. Ailenizin ihtiyaçlarını ve zevklerini göz önüne alın.
STOKLARI
DEĞİŞTİRMEK
Stokları her ALTI AYDA bir
değiştirmek son derece önemlidir. Bunun nedeni her şeyin altı ayda
bir bozulacağı veya çürüyeceği için değildir. Fakat, stokları
yenilemeyi normal alışkanlıklarınızın bir parçası haline getirmek
zorunda olmanızdan dolayıdır. Değiştirmeyi hatırlamanın en kolay
yolu, enerji tasarrufu nedeni
ile saatlerin ileri veya geri alındığı zamanlarda stoklarınızı
yenilemektir. Unutmayın, SAATLERİNİZİ AYARLADIĞINIZDA,
STOKLARINIZI DA DEĞİŞTİRİN. (Saatlerin bu geri veya ileri alınma
zamanlarının, aynı zamanda duman detektörlerindeki bataryaların
değiştirilme zamanları olduğunu da hatırlayın.)
Bu işlemi gerçekleştirmeyi düşünme
sizin için ne kadar kolay olursa, onu sürekli yapma konusunda da o
kadar eğilimli olursunuz. Stoklarınızı değiştirdiğinizde onları
kaldırıp atmayın. Mutfağınıza koyun ve kullanın. Her şey çöpe
gitmek zorunda değildir.
UNUTMAYIN : Stoklarınızı
değiştirmek bataryaları, gıdaları, sularınızı, ilaçlarınızı (özel
olarak hazırlanmış veya eczanelerde satılan standart ilaçlar)
kapsamalı fakat bunlarla sınırlı kalmamalıdır. Aynı zamanda
kullanırken yangın söndürücünüzü kontrol etmeyi ve sallamayı da
unutmayın.
ÖRNEK GIDA MALZEMELERİ
KİŞİ BAŞINA VE EVİNİZDE
BESLEDİĞİNİZ HER HAYVAN İÇİN en az YEDİ GÜNLÜK GIDA MALZEMESİ stok
etmeniz gereklidir. Bunlar raf ömrü uzun dayanıklı gıdalar
olmalıdır. Bu malzemeler soğuk, kuru ve ışık almayan bir yerde
depolanmalıdır. Isı ve nem gıdanın bozulmasını çabuklaştırır.
Aşağıda birkaç örnek gıda
malzemesinin listesi verilmiştir. Bu liste hiçbir şekilde stok
edilecek gıdaların tamamını göstermemektedir. Kendinizin ve
ailenizin yiyeceği malzemeleri depo etmelisiniz. Evinizde günlük
olarak kullandığınız gıdaları seçmeye özen gösterin. Çocuklarınız
depremden önce konserve ton balığı yemiyorsa depremden sonra da
büyük olasılıkla yemeyeceklerdir. Planlarınızı
sanki yedi günlük kamp tatiline gidiyormuş gibi hazırlayın;
yapmakta olduğunuz iş de aslında budur.
Öncelikle buzdolabındaki, daha
sonra dondurucudaki ve sonra da stok ettiğiniz gıdaları tüketmeyi
unutmayın.
İÇECEKLER
Süt- Susuz veya buharlaştırılmış
Karbonat
Kahve, çay çeşitleri, hazır kakao-
Kafein içeren gıdaların suyu vücudunuzda daha hızlı taşıyacağını
unutmayın, bu şekilde ½ oranında daha fazla su stokladığınızı
kabul edebilirsiniz.
İstenilen Toz İçecekler- Bunların
hazırlanması için ayrıca su gerektiğini unutmayın.
Sebze, domates ve sebze suları.
Gatorade gibi sporcu içecekleri
Tahıl Ürünleri:
Çok sayıda kahvaltı hububatı
Kağıt paketlerde hazır ACI baharat
Kek karışımı- Sadece su gerektiren
türden alın.
Ekmek- Dondurucuda saklayın.
Makarna
Un
Mısır gevreği
Tuzlu bisküvi
Pirinç
Protein Kaynakları:
Konserve et: Beykın, sosis, et
ezmesi, kırmızıbiberli con carne, et yahnisi
Konserve Kümes Hayvanı eti: Tavuk,
hindi
Konserve Balık: Ton balığı, som
balığı, sardalya
Peynir: Sert parafinli kağıda
sarılı peynir daha uzun süre dayanır.
Kurutulmuş Yumurta
MEYVE VE SEBZELER
Konserve kabuksuz meyveler
Konserve armut, şeftali, kayısı,
erik
Konserve turunçgiller
Konserve sebzeler
Kuru börülce
Hazır patates püresi
Paketlenmiş kuru fasulye
TEMEL GIDA MALZEMELERİ
Tuz
Şeker
Kızartma yağı
Katı yağ
Karbonat
Bal
ÇEREZLER VE DİĞER GIDALAR
Kuru yemişler
Fıstık ezmesi
Şekerleme
Kuru meyve
Kuru çorba karışımı
Konserve çorba
DEPREMDEN SONRA YEMEK PİŞİRME
Üç gün veya daha uzun süre soğuk
yemekler yemek hiç hoş değildir. Beden ve ruh sağlığınız için
mümkün olduğunca normal biçimde yemek yemeniz gereklidir. Üç gün
veya daha uzun süreli bir kampa gitmiş gibi olacaksınız. Bu
nedenle aşağıda sayılan eşyaları yanınızda bulundurun:
Kamp ocağı (Çok sayıda Propan veya
Beyaz Gaz tüpü bulundurun)
Sırt çantası ocağı
Depremden sonra baca uzmanı
tarafından video denetimi yapılmadan ŞÖMİNE kullanılmamalıdır.
Gözle görülmeyen hasarlar tavan arasında yangına veya
karbonmonoksit gazının eve sızmasına neden olabilir.
Barbekü (Mangal kömürü ve Starter
Sıvı)
Sterno (tip) Ocak
Pişirme aletleri:
Tencereler
Tavalar
Fincanlar ve Bardaklar
Çatal, Kaşık ve Bıçaklar
KONSERVE AÇACAĞI: Stok ettiğiniz
bütün konserve kutuların kapaklarını açmak için.
YEREL DAĞITIM HATTI VANALARININ
KAPATILMASI
Bir depremden sonra gaz, elektrik
ve suyun nasıl ve ne zaman kesileceğini evdeki herkesin öğrenmesi
için bir bedel ödemek gerekli değildir. Bu durum kapatma
vanalarının yerlerini belirgin biçimde işaretlemek ve gerekle
talimatları yakın bir yere asmak kadar basit
olabilir. Aşağıda kapatma vanaları için çok bilinen örnekler
verilmiştir. Çok değişik bir malzemeye sahip olsanız da (propan
tankı gibi) kapatma işlemi benzer şekilde yapılacaktır. Kapatma
vanalarını bulamamanız veya vana sistemini anlamamanız durumunda
yerel dağıtım şirketi veya tankınızı aldığınız yerle bağlantı
kurun. Dağıtım hatlarında veya yakınında gaz kokusu aldığınızda
veya hasar gördüğünüzde ilgili hatların kapatılması gerektiğini
unutmayın.
DEPREMDEN ÖNCE
GAZ VANASINI KONTROL EDİN.:
Vanaların gerektiğinde ne şekilde kapatıldığını bildiğine
inandığınız veya bilmesi gereken kişilerle birlikte gaz sayacının
ve ana kapatma vanasının yerini belirleyin ve bunları iyice
tanıyın.
Binanızdaki vanaları tanımak için
aşağıda verilen gaz sayacı ve ana kapatma vanalarına ait resimleri
inceleyin.
12” ayarlı veya diğer bir uygun
anahtar ile ana vanayı sadece 1/8 tur sağa veya sola çevirin (bu
hareket başlangıçta zor gelebilir).
DİKKAT: Ana vanayı 1/8 turdan
fazla çevirmemeye dikkat edin (böyle yaptığınızda büyük olasılıkla
kılavuz lambalarınız sönecek ve tekrar yanmaları için eğitimli
personel çağırmanız gerekecektir).
Vanayı çalıştığından emin olmak
için çevirdikten sonra, ANAHTARI SAYAÇDAN ÇIKARMAYIN VE anahtarı
sayaç üzerine sabitleştirmek için “fermuar bağlayıcı” veya kayış
kullanın.
Ayarlanabilir anahtar
kullandığınızda onu vananıza uyan ebatta saklamaya dikkat edin. Bu
şekilde paslanma veya aşınma durumunda bile vananıza uyacaktır.
Anahtarı sabitleştirmeden önce hareketli kısımlara yağ veya gres
sürün. Bunlar anahtarınızın fonksiyonel ve kullanıma hazır bir
durumda saklanmasına yardımcı olacaktır.
ANA VANANIZ 1/8 TUR DÖNMEZSE GAZ
ŞİRKETİ İLE BAĞLANTI KURUN, ONLAR VANAYI ONARACAK VEYA
DEĞİŞTİRECEKLERDİR.
GAZIN KESİLMESİ
Gaz sayacı ana gaz kapatma
vanasının yerini belirleyin (genellikle evin dışındadır). Bu vana
genellikle yer altından çıkan ve sayaca giden bir borunun
üzerindedir. Vanayı boruya çapraz biçimde çevirin (“Depremden
Önce” başlığı altındaki “Yerel Dağıtım Hatları” sayfasındaki büyük
örneği inceleyin. Vanayı
kapattığınızda evinizdeki ve çevresindeki bütün kılavuz lambalar
(ocak, fırın, çamaşır kurutucu, yüzme havuzu/sauna ısıtıcı, su
ısıtıcı vb.) sönecektir. Gaz tekrar verildiğinde kılavuz
lambaların tekrar yakılması için gaz şirketini veya
diğer bir vasıflı elemanı çağırmanız gerekecektir. Bütün kılavuz
lambalarının tekrar yakılmaması evin içinde tehlikeli miktarda gaz
birikmesine neden olabilir.
Unutmayın ki gaz kokusu
hissetmediğiniz de veya evinizde önemli bir hasar oluşmadığında
gazı kesmeniz gerekli değildir. Buradaki karar size aittir. Büyük
bir depremde gazın kesildiğinden emin olmak için en güvenilir yol
otomatik gaz kesme vanalarını kullanmaktır. Deprem anında evde
bulunmasanız bile otomatik kesme vanası otomatik olarak gazı kesecektir.
Daha fazla bilgi ve montaj için yerel gaz şirketine başvurun.
Acil durumlarda hızlı ve kolay bir
şekilde vanaya ulaşabilmek için ana gaz kesme vanasının çevresini
temizleyin.
Gazı kesmek için bir anahtar (veya
özel bir alet) kesme vanasına yakın bir yerde veya kolay
ulaşılabilen diğer bir noktada boruya takılmalıdır. Acil
durumlarda bulunduğu yerin kolaylıkla fark edilmesi için kesme
vanasını beyaz veya parlak bir boya ile boyayabilirsiniz.
Ana gaz kesme vanasını
kapatabileceğinizden veya düzgün çalıştığından emin değilseniz
(paslanma belirtisi vb.) ya da kılavuz lambalarını tekrar nasıl
yakılacağını bilmiyorsanız yerel gaz şirketinizle bağlantı kurun.
Şirket evinize bir servis yetkilisini göndererek doğru çalışma
prosedürünü size gösterecek ve
vana, kılavuz lambaları kontrol edecektir.
ELEKTRİĞİN KESİLMESİ
Ana elektrik kesme devresinin yerini bulun.
Evinizde sigorta ve devre
kesiciler yerleştirilmiş olabilir. Evinizde sigorta varsa bıçaklı
kesici kolu veya yerinden sökülebilen sigorta üzerinde “ANA
SİGORTA” işaretini koymanız gerekir. Evinizde devre kesiciler
varsa bunları ortaya çıkarmak için devre kesici kutusunun metal
kapağını açmanız gerekebilir (metal kapağı kesinlikle çıkarmayın).
Ana devre kesici üzerinde açma ve kapama konumları belirgin
biçimde işaretlenmelidir. İlk olarak bütün küçük devre kesicileri
, daha sonra “ana” kesiciyi kapatın. Ana sigorta veya kesici
panelin yanında veya evin başka bir tarafında bağlı panellerin
olması durumunda herhangi bir acil durumda kendinizi emniyette
hissedin ve bunları da kapatın. Kısa devre olması durumunda bir
kesici veya sigorta bypass geçilebilir.
Not: Bütün sorumluluk sahibi aile
üyelerine acil durum anında yerel dağıtım hatlarının nasıl
kapatılacağı öğretilmelidir. Dağıtım hatlarının hem açık hem de
kapalı konumları hakkında bilgili olmaları gerekir.
SUYUN KESİLMESİ
Evinize gelen ana su hattının
yerini belirleyin (büyük olasılıkla bodrum katının ön kısmında
bulunur). Boru üzerinde bir giriş vanası göreceksiniz. Deprem
sonrasında su kaçağı olması halinde bu vanayı kullanarak evinize
gelen suyu tamamen kesin. Acil durumlarda vanayı kolayca bulmak
için vanayı boyayabilirsiniz.
Su sayaç kutusundan binanıza gelen
bütün suyu kesebilirsiniz (genellikle cadde veya kaldırım
tarafındadır). Uzun bir tornavida veya özel alet kullanarak kapağı
açın. Bu kutu kolay erişilebilecek bir yerde değilse veya kutuyu
bulamıyorsanız yerel su idarenize başvurun. Herhangi bir
gereksinim duymadan önce bu kutunun ve su vanasının yerini
belirlemeniz gereklidir.
Su sayacının içinde gaz
sayacındakine benzer bir vana göreceksiniz. Bu vanayı da aynen gaz
vanasında olduğu gibi çevirin.